Mua xe thanh lý của công ty khác mua xe của cá nhân ở ba điểm chính: chứng từ chuyển quyền thường là hoá đơn do doanh nghiệp xuất chứ không phải hợp đồng công chứng, người ký bán phải là người đại diện theo pháp luật hoặc người được uỷ quyền hợp lệ, và chiếc xe có thể đang mang biển kinh doanh vận tải hoặc thuộc tài sản đang thế chấp của doanh nghiệp. Nắm ba điểm này là bạn tránh được phần lớn rắc rối.
Xe công ty, nhất là xe con phục vụ ban giám đốc hay xe bán tải của đội kỹ thuật, thường được bảo dưỡng theo lịch và có hồ sơ rõ, nên được nhiều người tìm. Bài này viết cho cá nhân mua lại một chiếc xe như vậy: kiểm gì về phía doanh nghiệp, giấy tờ cần nhận, xe biển vàng xử lý ra sao, các ca doanh nghiệp giải thể hoặc đang nợ, và trình tự đăng ký về tên mình. Thuế và kế toán bên bán chỉ được nhắc ở mức nguyên lý.
Vì sao doanh nghiệp bán xe phải làm khác cá nhân
Chiếc xe công ty là tài sản của một pháp nhân, được ghi nhận trong sổ sách kế toán, thường đang trích khấu hao. Khi bán, doanh nghiệp phải có quyết định nội bộ về việc thanh lý, phải xuất hoá đơn cho khoản thu từ bán tài sản và hạch toán theo quy định. Những việc đó là nghĩa vụ của bên bán, nhưng nó quyết định giấy tờ bạn nhận được.
Theo quy định đăng ký xe hiện hành, khi bên bán là tổ chức, chứng từ chuyển quyền sở hữu thường là hoá đơn kèm giấy tờ của tổ chức; hợp đồng có công chứng hoặc chứng thực là yêu cầu điển hình khi bên bán là cá nhân. Bạn vẫn có thể ký thêm một hợp đồng mua bán với doanh nghiệp để ghi điều khoản về tình trạng xe và bàn giao, nhưng đừng thiếu hoá đơn, vì thiếu nó hồ sơ đăng ký của bạn khó đi tiếp.
Ngoài ra, doanh nghiệp không phải một con người cụ thể. Người dẫn bạn đi xem xe có thể là nhân viên hành chính, tài xế hay trưởng phòng; người có quyền ký bán là người đại diện theo pháp luật ghi trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, hoặc người được họ uỷ quyền bằng văn bản. Thoả thuận miệng với người không có thẩm quyền là chỗ bên mua hay vấp nhất.
Kiểm doanh nghiệp trước khi kiểm xe
Trước khi lái thử, dành mười lăm phút kiểm phía người bán. Những thông tin dưới đây phần lớn tra được công khai hoặc hỏi được ngay:
- Tình trạng pháp lý của doanh nghiệp trên cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia: đang hoạt động, tạm ngừng, đang làm thủ tục giải thể hay đã bị thu hồi giấy chứng nhận.
- Người đại diện theo pháp luật hiện tại là ai, có khớp với người sẽ ký hoá đơn, hợp đồng hoặc giấy uỷ quyền hay không.
- Tên chủ xe trên giấy đăng ký có đúng là doanh nghiệp đang bán không. Có trường hợp xe đứng tên công ty mẹ, chi nhánh hay một công ty cùng nhóm.
- Tình trạng thế chấp: doanh nghiệp vay vốn thường thế chấp cả đội xe. Tra theo số khung trên hệ thống đăng ký giao dịch bảo đảm.
- Doanh nghiệp có đang bị cưỡng chế nợ thuế hay thi hành án không. Bạn khó tra hết, nhưng có thể hỏi thẳng và đề nghị doanh nghiệp cam kết bằng văn bản rằng chiếc xe không bị kê biên, phong toả.
Một tín hiệu tốt là doanh nghiệp sẵn sàng đưa ra quyết định thanh lý, biên bản đánh giá tình trạng xe của hội đồng thanh lý nội bộ hoặc ít nhất là văn bản đồng ý bán do người có thẩm quyền ký.
Giấy tờ bên mua cần nhận
Đây là bộ giấy tờ đầy đủ thường gặp khi mua xe của doanh nghiệp. Không phải nơi đăng ký nào cũng yêu cầu tất cả, nhưng thiếu cái nào thì hỏi lý do.
| Giấy tờ | Do ai cấp hoặc ký | Dùng để làm gì |
|---|---|---|
| Hoá đơn bán tài sản | Doanh nghiệp bán xuất theo quy định hoá đơn | Chứng từ chuyển quyền sở hữu khi đăng ký xe, cơ sở tính lệ phí trước bạ |
| Giấy chứng nhận đăng ký xe bản gốc | Doanh nghiệp giao lại hoặc nộp khi thu hồi | Đối chiếu khi làm thủ tục thu hồi và đăng ký |
| Chứng nhận thu hồi đăng ký, biển số | Nơi đăng ký cấp cho doanh nghiệp | Nộp kèm hồ sơ đăng ký sang tên của bạn |
| Văn bản uỷ quyền nếu người ký không phải đại diện theo pháp luật | Người đại diện theo pháp luật ký | Chứng minh người ký có thẩm quyền |
| Hợp đồng mua bán hoặc biên bản bàn giao | Hai bên ký | Ghi tình trạng xe, phụ kiện, ngày giao, cam kết của bên bán |
| Giấy chứng nhận kiểm định, bảo hiểm còn hạn, sổ bảo dưỡng | Doanh nghiệp giao lại | Tiếp tục sử dụng và biết lịch sử xe |
Kiểm hoá đơn kỹ: tên người mua, số căn cước, số khung, số máy, biển số và giá bán phải ghi đúng. Hoá đơn sai một ký tự số khung là bạn phải quay lại đề nghị doanh nghiệp điều chỉnh, mất thêm thời gian.
Xe biển vàng, xe có phù hiệu và xe đặc thù
Xe biển nền vàng. Xe đăng ký kinh doanh vận tải mang biển nền màu vàng theo quy định về màu biển số. Khi bạn mua về để đi cá nhân, xe sẽ được đăng ký theo mục đích của chủ mới và nhận loại biển phù hợp; bạn không giữ được biển vàng cũ.
Phù hiệu, thiết bị giám sát hành trình. Phù hiệu xe kinh doanh vận tải cấp cho doanh nghiệp, không chuyển theo xe. Thiết bị giám sát hành trình có thể vẫn gắn trên xe; hỏi doanh nghiệp về việc tháo hoặc chấm dứt dịch vụ dữ liệu để xe của bạn không tiếp tục truyền vị trí về tài khoản của họ.
Xe đã cải tạo phục vụ công việc. Xe bán tải gắn thùng, xe có giá nóc, xe tải nhỏ cải tạo thùng. Hỏi xem cải tạo đã được ghi nhận trên giấy tờ kiểm định chưa. Nếu chưa, bạn có thể vướng ngay ở lần đăng kiểm tới.
Xe dán nhận diện thương hiệu. Phần decal, sơn logo của doanh nghiệp thường phải bóc trước khi bàn giao. Thoả thuận ai làm và làm trước hay sau khi giao để tránh xe bị trả về vì màu sơn trên thực tế khác giấy tờ.
Xe công ty có thật sự "giữ gìn" như lời rao
Xe của doanh nghiệp có lợi thế là thường có lịch bảo dưỡng theo định kỳ, hoá đơn sửa chữa lưu trong hồ sơ kế toán và một bộ phận theo dõi tài sản. Nhưng điều đó không đúng với mọi chiếc. Một chiếc xe con chỉ chở lãnh đạo đi họp khác hẳn chiếc bán tải chạy công trình, hay chiếc xe bảy chỗ được nhiều tài xế thay nhau lái đưa đón khách. Số km cao, nhiều người lái và ít ai thật sự coi xe là của mình là những yếu tố bạn phải tính.
Hãy đề nghị doanh nghiệp cung cấp sổ bảo dưỡng, danh sách các lần sửa chữa lớn và hồ sơ bồi thường bảo hiểm nếu xe từng gặp tai nạn. Nhiều doanh nghiệp có sẵn các giấy tờ này vì cần cho việc hạch toán chi phí. Sau đó, mang xe đến một gara hoặc xưởng dịch vụ để kiểm độc lập, như với mọi chiếc xe cũ khác.
Cũng nên hỏi vì sao doanh nghiệp bán xe: hết khấu hao và thay xe mới theo kế hoạch, thu hẹp hoạt động, hay chiếc xe hay hỏng nên muốn bán. Câu trả lời không phải lúc nào cũng thẳng, nhưng nó giúp bạn biết nên kiểm kỹ ở đâu. Một quyết định thanh lý có ghi lý do cũng là tài liệu tham khảo tốt.
Doanh nghiệp đang giải thể, phá sản hoặc nợ nhiều: thận trọng gấp đôi
Khi doanh nghiệp đang làm thủ tục giải thể, tài sản được thanh lý để trả nợ theo thứ tự ưu tiên. Việc bán xe lúc này vẫn có thể hợp pháp, nhưng người ký bán và cách định giá phải phù hợp với quy trình giải thể, và tiền bán phải được đưa vào để thanh toán nghĩa vụ của doanh nghiệp. Nếu chiếc xe bị bán rẻ bất thường cho người quen trước khi doanh nghiệp tuyên bố mất khả năng thanh toán, giao dịch đó có thể bị xem xét lại.
Với doanh nghiệp lâm vào phá sản, tài sản do quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản quản lý và bán theo thủ tục phá sản, thường qua đấu giá. Bạn không mua trực tiếp từ giám đốc cũ được nữa. Hãy hỏi rõ ai đang quản lý tài sản và mua theo đúng kênh đó.
Ví dụ giả định: một công ty nhỏ chậm lương nhiều tháng, giám đốc rao bán chiếc xe bảy chỗ với giá thấp, nhận tiền mặt, hẹn vài hôm đưa hoá đơn. Nếu sau đó công ty bị chủ nợ yêu cầu mở thủ tục phá sản, bạn có thể phải chứng minh mình mua ngay tình, giá hợp lý, và trong thời gian đó chưa thể đăng ký xe. Nếu gặp ca như vậy, đừng trả tiền mặt, đừng trả trước khi có hoá đơn và chứng nhận thu hồi.
Trình tự đăng ký về tên bạn
Khi giấy tờ đã đủ, trình tự đăng ký cho cá nhân mua xe của doanh nghiệp không khác nhiều so với sang tên thông thường.
- Doanh nghiệp xuất hoá đơn, ký biên bản bàn giao và làm thủ tục thu hồi giấy đăng ký, biển số tại nơi xe đang đăng ký hoặc qua kê khai trực tuyến.
- Bạn nhận hoá đơn, chứng nhận thu hồi và giấy tờ kèm theo, kiểm lại từng thông tin của xe.
- Kê khai và nộp lệ phí trước bạ theo hướng dẫn của cơ quan thuế; giá tính lệ phí do cơ quan thuế xác định theo quy định, không chỉ dựa vào giá trên hoá đơn.
- Kê khai đăng ký xe tại nơi bạn cư trú, nộp hồ sơ và đưa xe đến đối chiếu số khung, số máy.
- Nhận giấy chứng nhận đăng ký, biển số; cập nhật thông tin trên giấy tờ kiểm định và bảo hiểm khi cần.
Một gợi ý thực tế: đề nghị doanh nghiệp cử người làm thủ tục thu hồi ngay trong tuần ký hoá đơn. Doanh nghiệp có quy trình nội bộ, có khi phải chờ người đại diện ký uỷ quyền, nên đợi bạn nhắc mới làm thì dễ quá thời hạn đăng ký.
Câu hỏi thường gặp
Mua xe của công ty có cần hợp đồng công chứng không?
Theo quy định đăng ký xe hiện hành, khi bên bán là tổ chức, chứng từ chuyển quyền thường là hoá đơn kèm giấy tờ của tổ chức. Bạn vẫn nên ký hợp đồng hoặc biên bản bàn giao để ghi tình trạng xe và cam kết của bên bán.
Ai được ký bán xe của công ty?
Người đại diện theo pháp luật ghi trên giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, hoặc người được họ uỷ quyền bằng văn bản. Nhân viên dẫn đi xem xe không có quyền ký nếu không có giấy uỷ quyền.
Xe biển vàng mua về đi cá nhân có giữ biển cũ được không?
Không. Biển nền vàng dành cho xe kinh doanh vận tải. Khi bạn đăng ký theo mục đích cá nhân, xe sẽ được cấp loại biển phù hợp với chủ mới, còn phù hiệu vận tải không chuyển theo xe.
Công ty đang giải thể có bán xe được không?
Có thể, nhưng việc bán phải phù hợp với quy trình giải thể và tiền bán dùng để thanh toán nghĩa vụ của doanh nghiệp. Hỏi rõ ai đang có thẩm quyền ký, nhận hoá đơn và chứng nhận thu hồi rồi mới trả hết tiền.
Giá trên hoá đơn có quyết định lệ phí trước bạ không?
Không hoàn toàn. Cơ quan thuế xác định giá tính lệ phí trước bạ theo quy định, có thể căn cứ bảng giá và tỷ lệ còn lại của xe. Ghi giá thấp trên hoá đơn không giúp giảm lệ phí và còn gây rủi ro cho cả hai bên.
Xe công ty đang thế chấp ngân hàng thì mua thế nào?
Doanh nghiệp phải được bên nhận thế chấp đồng ý và làm thủ tục xoá thế chấp cho chiếc xe đó trước khi thu hồi đăng ký. Bạn nên trả tiền theo thứ tự gắn với việc nhận giấy gốc và giấy xoá thế chấp.